Ցիստիտ սեռական հարաբերությունից հետո․ պատճառները, ախտանիշները և կանխարգելումը

Սեռական հարաբերությունից հետո առաջացող ցիստիտը միզուղիների վարակ է (ՄՈՒՎ), որը զարգանում է սեռական ակտիվությունից հետո։ Այն հատկապես տարածված է կանանց շրջանում, քանի որ կանացի միզուկը համեմատաբար կարճ է և գտնվում է հեշտոցի ու հետանցքի մոտ։ Այս անատոմիական առանձնահատկությունը հեշտացնում է բակտերիաների ներթափանցումը միզուղիներ։

Սեռական հարաբերությունն ինքնին վարակ չի «ստեղծում», և ցիստիտը պարտադիր չէ, որ լինի սեռավարակ։ Սակայն սեռական ակտիվությունը ցիստիտի ճանաչված ռիսկի գործոն է, քանի որ կարող է նպաստել բակտերիաների տեղափոխմանը դեպի միզուկ և միզապարկ։

Ցիստիտի ամենատարածված բակտերիալ հարուցիչը Escherichia coli (E. coli)-ն է, որը բնականոն պայմաններում բնակվում է աղիքներում։

Որո՞նք են ախտանիշները

Ախտանիշները կարող են ի հայտ գալ սեռական հարաբերությունից կարճ ժամանակ անց կամ ավելի ուշ և ներառել՝

• միզելու ժամանակ այրոց կամ ցավ,
• միզելու հաճախակի կամ հրատապ պահանջ,
• փոքր քանակությամբ մեզի հաճախակի արտազատում,
• ճնշման, ցավի կամ անհարմարության զգացում որովայնի ստորին հատվածում,
• պղտոր, սուր հոտով կամ երբեմն արյուն պարունակող մեզ։

Ջերմությունը, դողը, սրտխառնոցը, փսխումը կամ մեջքի ու կողային հատվածի ցավը կարող են վկայել, որ վարակը տարածվել է միզապարկից վեր և պահանջում են արագ բժշկական գնահատում։

Ինչո՞ւ է ցիստիտը կրկնվում սեռական հարաբերությունից հետո

Որոշ կանանց մոտ վարակները պարբերաբար առաջանում են սեռական հարաբերությունից հետո։ Բացի սեռական ակտիվությունից, ռիսկի ճանաչված գործոններ են սպերմիցիդների օգտագործումը և նոր սեռական զուգընկեր ունենալը։

Եթե ախտանիշները պարբերաբար կրկնվում են, բժշկական հետազոտությունը կօգնի պարզել՝ արդյոք դրանք իսկապես պայմանավորված են կրկնվող բակտերիալ ցիստիտով։ Նմանատիպ ախտանիշներ կարող են առաջացնել նաև որոշ հեշտոցային վարակներ և սեռավարակներ։

Ինչպե՞ս կանխարգելել ցիստիտը սեռական հարաբերությունից հետո

Բավարար քանակությամբ հեղուկի ընդունումը և միզապարկի կանոնավոր դատարկումը ողջամիտ կանխարգելիչ միջոցներ են։ Եվրոպական ուրոլոգիական ուղեցույցներում քննարկվում է նաև սեռական հարաբերությունից հետո միզելը երկար ժամանակով չհետաձգելը, թեև առանձին վարքային միջոցների արդյունավետության վերաբերյալ ապացույցները սահմանափակ են։

Սպերմիցիդներ կամ որոշ հակաբեղմնավորիչ միջոցներ օգտագործող կանանց կարող է խորհուրդ տրվել բժշկի հետ քննարկել այլընտրանքները։

Եթե կրկնվող ցիստիտը հստակ կապված է սեռական հարաբերության հետ, բժիշկը որոշ դեպքերում կարող է դիտարկել հետկոիտալ հակաբիոտիկային կանխարգելումը, եթե ոչ հակաբիոտիկային միջոցներն արդյունավետ չեն եղել։ Առանց բժշկի նշանակման կանխարգելիչ նպատակով հակաբիոտիկներ ընդունել խորհուրդ չի տրվում։

Հաճախ տրվող հարցեր

Սեռական հարաբերությունից հետո ցիստիտը սեռավարա՞կ է։ Սովորաբար՝ ոչ։ Ցիստիտն առավել հաճախ պայմանավորված է միզուղիներ բակտերիաների ներթափանցմամբ։ Սակայն որոշ սեռավարակներ կարող են նմանատիպ ախտանիշներ առաջացնել։

Արդյո՞ք պետք է միզել սեռական հարաբերությունից հետո։ Սա հաճախ խորհուրդ տրվող միջոց է և կարող է նպաստել միզուկի շրջանից բակտերիաների հեռացմանը, թեև միայն այս միջոցի արդյունավետության վերաբերյալ ապացույցները սահմանափակ են։

Ե՞րբ պետք է դիմել բժշկի։ Բժշկական խորհրդատվություն է անհրաժեշտ կրկնվող դեպքերի, մեզում արյան, երկարատև ախտանիշների, ջերմության, դողի, փսխման կամ մեջքի/կողային հատվածի ցավի դեպքում։

Բժշկական ծանուցում. Նյութը տրամադրվում է միայն կրթական և տեղեկատվական նպատակներով և չի փոխարինում բժշկի խորհրդատվությանը, ախտորոշմանը կամ բուժմանը։ Միզուղիների ախտանիշների կամ կրկնվող վարակների դեպքում անհրաժեշտ է դիմել համապատասխան մասնագետի։